تبلیغات
khademineasheghaneabasaleh - استفتائات مقام معظم رهبری ادامه(احکام خمس)
 
khademineasheghaneabasaleh
به امید فرج مهدی منتظر همچنان منتظریم
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : morteza taghavi
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در مورد وب سایت؟







برچسبها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

دست گردان، مصالحه و مخلوط شدن خمس با غیر آن‏

س 947 : افرادى هستند كه خمس بر آنها واجب است ولى تاكنون آن را نپرداخته‏اند و در حال حاضر هم توانایى پرداخت آن را ندارند و یا بر آنها بسیار دشوار است، حكم آنان در این باره چیست؟

ج: مجرد عدم توانائى یا دشوارى پرداخت خمس موجب برائت ذمه و سقوط تكلیف نیست، بلكه اداى آن تا حد امكان واجب است، این چنین افراد مى‏توانند با دست گردان مبالغ بدهى خود با ولىّ امر خمس یا وكیل او، آن را به تدریج برحسب استطاعت خودشان از جهت مقدار و زمان نوبت بپردازند.

س 948 : خانه‏اى دارم كه داراى وام قسطبندى شده است و مالك محل تجارى هستم كه در آن كاسبى مى‏كنم و براى عمل به وظیفه شرعى‏ام، سال خمسى براى خود تعیین كرده‏ام، امیدوارم لطف فرموده و مرا از پرداخت خمس آن خانه معاف كنید. ولى توان پرداخت خمس محل تجارى را به صورت قسطى دارم؟
ج: خانه مسكونى شما در فرض سؤال خمس ندارد، ولى پرداخت خمس محل تجارى‏تان واجب است، هرچند به تدریج بعد از دست گردان با یكى از وكلاى مجاز ما باشد.

س 949 : شخصى در خارج بسر مى‏برد كه خمس اموالش را نمى‏پرداخته است و خانه‏اى با مال غیر مخمّس خریده كه در حال حاضر مال كافى براى اداى خمس آن ندارد ولى هرسال مقدارى بیشتر از خمس به جاى خمسى كه بدهكار است مى‏پردازد، آیا این كار او صحیح است یا خیر؟
ج: در فرض سؤال باید خمسى را كه برعهده دارد دست گردان كند تا بعدا آن را به تدریج بپردازد، و آنچه را تا به حال پرداخته، اگر به قصد اداى بدهى بابت خمس به مواردى كه از مصارف شرعى خمس است پرداخت كرده، مورد قبول است.

س 950 : شخصى چندین سال است كه خمس درآمد سالانه خود را نمى‏پرداخته، و فعلاً نمى‏داند چه مقدار بدهى از این بابت دارد، او در حال حاضر چگونه مى‏تواند خود را از خمس برى‏الذمّه نماید؟
ج: واجب است تمام اموالى را كه خمس به آنها تعلق گرفته، حساب كند و خمس آنها را بپردازد، و در موارد مشكوك باید با ولىّ امر خمس یا وكیل او مصالحه نماید.

س 951 : من جوانى هستم كه با خانواده‏ام زندگى مى‏كنم، پدرم خمس و زكاتش را نمى‏پردازد، حتى خانه‏اى را با مال ربوى ساخته است و حرام بودن غذائى كه در خانه مى‏خورم، آشكار است. با توجه به اینكه نمى‏توانم از خانواده‏ام جدا شوم، امیدوارم تكلیف مرا در این باره بیان فرما یید؟
ج: بر فرض كه یقین داشته باشید كه اموال پدرتان مخلوط با رباست و یا او خمس و زكات خود را نمى‏پردازد، لازمه‏اش یقین به حرمت چیزى كه او مصرف مى‏كند و یا اموال وى كه شما در آن تصرف مى‏كنید، نیست، و تا یقین به حرمت این اموال پیدا نكرده‏اید، استفاده از آن براى شما اشكال ندارد، بله. اگر یقین به حرام بودن آنچه از اموال او مصرف مى‏كنید داشته باشید، استفاده از آن براى شما جایز نیست مگر آنكه جدایى از خانواده و قطع رابطه با آنان براى شما، حرجى باشد كه در این صورت استفاده از اموال مخلوط به حرام آنان اشكال ندارد ولى ضامن خمس، زكات و مال دیگران كه در اموال مورد مصرف شما وجود دارد، هستید.

س 952 : من اطمینان دارم كه پدرم خمس و زكاتش را نمى‏پردازد، و وقتى به او تذكر مى‏دهم، در پاسخ مى‏گوید كه ما مستحق هستیم و خمس و زكاتى بر ما واجب نیست، حكم این مسئله چیست؟
ج: اگر پدرتان مالى كه خمس و زكات به آن تعلق بگیرد نداشته باشد، خمس و زكات بر او واجب نیست و تحقیق در این زمینه بر شما واجب نیست.

س 953 : ما با اشخاصى معامله مى‏كنیم كه خمس نمى‏دهند و حساب سال هم ندارند، با آنان خرید و فروش داریم و به دیدن آنان رفته و با آنان غذا مى‏خوریم، این مسأله چه حكمى دارد؟
ج: اگر یقین به وجود خمس در اموالى كه از طریق خرید و فروش از آنان گرفته‏اید و یا هنگام رفتن نزد آنان، مصرف مى‏كنید دارید، معامله در مقدار خمس موجود در اموالى كه از طریق خرید و فروش از آنان مى‏گیرید، فضولى است و احتیاج به اجازه ولىّ امر خمس یا وكیل او دارد، و تصرف در اموال شان براى شما جایز نیست مگر اینكه ترك معاشرت و خوددارى از خوردن غذاى آنان و تصرف در اموالشان براى شما حرجى باشد كه در این صورت تصرف جایز است ولى ضامن خمس اموالى كه در آنها تصرف مى‏كنید، هستید.

س 954 : اگر شخصى مالى را كه خمس آن داده نشده به مسجد ببخشد، آیا گرفتن آن مال از او جایز است؟
ج: اگر یقین به وجود خمس در آن مال دارند، گرفتن آن جایز نیست و در صورت دریافت آن، باید نسبت به مقدارى كه خمس آن است به ولى امر خمس یا وكیل او مراجعه نمایند.

س 955 : معاشرت با مسلمانانى كه به امور دینى بخصوص نماز و خمس پایبند نیستند، چه حكمى دارد؟ آیا غذاخوردن در خانه‏هاى آنان اشكال دارد؟ و در صورت اشكال داشتن، كسى كه چندین بار این كار را انجام داده، چه حكمى دارد؟
ج: اگر معاشرت با آنان مستلزم تأیید شان در عدم التزام به امور دینى نباشد، اشكال ندارد، مگر آنكه ترك معاشرت با آنان مؤثر در اهتمام شان به امور دینى باشد كه در این صورت واجب است معاشرت بطور موقت از باب امر به معروف و نهى از منكر ترك شود، ولى استفاده از اموال آنان از قبیل غذا و مانند آن، تا یقین به تعلق خمس به آن نداشته باشید، اشكال ندارد.

س 956 : یكى از دوستانم مرا زیاد به صرف غذا دعوت مى‏كند، به تازگى متوجه شده‏ام كه شوهر او خمس نمى‏دهد، آیا خوردن غذاى كسى كه خمس نمى‏دهد، براى من جایز است؟
ج: تا علم به تعلّق خمس به غذایى كه در برابر شما مى‏گذارند ندارید، خوردن آن اشكال ندارد.

س 957 : فردى براى اولین بار مى‏خواهد خمس اموالش را حساب كند، خانه مسكونى كه نمى‏داند با چه مالى آن را خریده، چه حكمى دارد؟ و در صورتى كه بداند آن را با مالى كه چند سال پس‏انداز شده خریده است، حكم آن چیست؟
ج: خانه مسكونى یا سایر لوازم زندگى را اگر احتمال مى‏دهد كه با مالى كه شرعا متعلّق خمس نبوده (مانند ارث یا هبه) خریده باشد چیزى از بابت خمس آن بر او نیست، ولى اگر یقین دارد كه آن را با درآمد كسب خود خریده است، لیكن نمى‏داند كه آیا درآمد كسب را در بین سال صرف خرید آن كرده است یا پس از پایان سال و پیش از پرداخت خمس درآمد؟ در این صورت بنا بر احتیاط واجب باید خمس پولى را كه صرف خرید خانه یا سایر لوازم زندگى نموده است بپردازد، و همچنین اگر یقین دارد خانه را از درآمد كسبى كه چند سال پس انداز كرده است پیش از پرداخت خمس آن خریده است باید خمس آن درآمد پس انداز شده را بپردازد.

س 958 : عالمى در یكى از شهرها مبلغى را به عنوان خمس دریافت كرده، ولى براى او انتقال عین آن مال به شما یا دفترتان مشكل است، آیا مى‏تواند آنرا از طریق بانك حواله كند؟ با توجه به اینكه مالى كه از بانك گرفته مى‏شود عین مالى كه در آن شهر به بانك پرداخت شده نیست؟
ج: تحویل خمس و سایر حقوق شرعى از طریق بانك اشكال ندارد.

س 959 : اگر زمینى را با مال غیر مخمّس بخرم، آیا نماز خواندن در آن زمین جایز است یا خیر؟
ج: اگر زمین با عین مال غیر مخمّس خریده شده باشد، معامله به مقدار خمس، فضولى است و متوقف بر اجازه ولىّ امر خمس است و تا آن را اجازه و تنفیذ نكند، نماز خواندن در آن جایز نیست.

س 960 : اگر مشترى بداند كه به عین مالى كه خریده، خمس تعلّق گرفته و فروشنده آن را نپرداخته است، آیا تصرف در آن كالا براى او جایز است؟
ج: با فرض وجود خمس در كالا، معامله به مقدار خمس فضولى و متوقف بر اجازه ولىّ امر خمس است.

س 961 : اگر صاحب مغازه‏اى نداند كه مشترى كه با او معامله مى‏كند، خمس مالش را پرداخته است یا خیر، آیا دادن خمس آن اموال بر او واجب است؟
ج: تا زمانى كه علم به وجود خمس در پولى كه مشترى به او مى‏پردازد، نداشته باشد، چیزى برعهده او نیست و بر او فحص از آن هم لازم نیست.

س 962 : اگر مثلا ً چهار نفر با هم صد هزار تومان به عنوان شراكت براى بكارگیرى در یك كار تولیدى سرمایه‏گذارى كنند و یكى از آنها خمس ندهد، آیا شراكت با او صحیح است یا خیر؟ و آیا دیگر شریكان مى‏توانند مال فردى را كه خمس نمى‏دهد به عنوان قرض‏الحسنه گرفته و بكار بیاندازند؟ و بطور كلى اگر چند نفر با هم شریك باشند، آیا بر هر كدام از آنها واجب است خمس درآمد خود را بطور مستقل بپردازد یا اینكه خمس باید از صندوق مشترك پرداخت شود؟
ج: شراكت با شخصى كه به سرمایه‏اش خمس تعلق گرفته ولى آن را نپرداخته است، به مقدار خمس مال او فضولى است كه باید نسبت به آن به ولىّ امر مراجعه شود، و اگر بعضى از شركاء خمس سهم خود در سرمایه را نداده باشند، تصرف در سرمایه مشترك جایز نیست، و هنگامى كه شركاء سود حاصل از سرمایه مشترك را دریافت مى‏كنند، هركدام از آنان مكلّف هستند خمس مازاد بر مؤونه از سهم خود را بپردازند.

س 963 : اگر شركاى من حساب سال خمسى نداشته باشند، تكلیف من چیست؟
ج: بر هریك از شركاء واجب است كه حقوق شرعى سهام خود را بپردازند تا تصرفات آنان در مال مشترك حلال باشد، و اگر بقیه شریكها آن را پرداخت نمى‏كنند و انحلال شركت و جداشدن از آنان براى شما ضررى یا حرجى باشد، مجاز هستید به شراكت خود با آنان ادامه دهید.

 

سرمایه‏

س 964 : شركتى از برادران فرهنگى به نام شركت تعاونى فرهنگیان چندین سال است كه تأسیس گردیده و سرمایه آن از همان ابتدا از سهم تعدادى از فرهنگیان تشكیل شده بود كه هریك صد تومان پرداختند، در ابتدا سرمایه شركت كم بود ولى در حال حاضر با افزایش تعداد اعضاء، سرمایه آن بالغ بر هجده میلیون تومان به اضافه ماشینهاى شركت است. سود آن بین سهامداران به نسبت سهمشان تقسیم مى‏شود، و هریك از آنان براحتى مى‏تواند سهم خود را دریافت نموده و با شركت تسویه حساب نماید. تاكنون خمس سرمایه و سود آن پرداخت نشده است، آیا با توجه به موقعیت من به عنوان رئیس هیأت ادارى شركت، جایز است اگر خمسى به حساب شركت تعلق بگیرد، اقدام به پرداخت آن كنم؟ آیا رضایت سهامداران در این باره شرط است؟
ج: پرداخت خمس سرمایه شركت و سود حاصل از آن، تكلیف هریك از اعضا نسبت به سهم خود از مجموع دارایى شركت است، و انجام این كار توسط مسؤول هیأت ادارى آن، متوقف بر كسب اجازه و وكالت از سهامداران شركت است.

س 965 : تعدادى از افراد تصمیم به ایجاد صندوق قرض‏الحسنه بین خود گرفته‏اند تا هنگام نیاز به یكدیگر قرض‏الحسنه بدهند. هر عضو علاوه بر مبلغى كه در ابتداى تشكیل پرداخته، بایستى هرماه براى افزایش موجودى صندوق مبلغى را بپردازد، امیدواریم لطف فرموده چگونگى پرداخت خمس هر عضو را بیان فرمائید و در صورتى كه سرمایه صندوق بطور دائمى به عنوان قرض در دست اعضا باشد، اداى خمس آن چگونه خواهد بود؟
ج: اگر هر یك از افراد سهامدار سهم شراكت خود را از منفعت كسب یا از حقوق خود بعد از پایان سال خمسى پرداخته باشد، واجب است خمس آن را بپردازد. ولى اگر آن را در بین سال داده است، در صورتى كه دریافت آن براى او در پایان سال خمسى وى ممكن باشد، باید خمس آن را در پایان سال بدهد، و در غیر این صورت تا آن را از صندوق دریافت نكرده، پرداخت خمس آن بر او واجب نیست.

س 966 : آیا صندوق قرض‏الحسنه شخصیت حقوقى مستقلى دارد؟ و اگر داشته باشد، آیا به سود حاصل، خمس تعلّق مى‏گیرد؟ و اگر شخصیت حقوقى مستقلى نداشته باشد، كیفیت پرداخت خمس آن چگونه است؟
ج: اگر سرمایه صندوق ملك شخصى اشخاص به نحو اشتراك باشد، سود حاصل از آن، نسبت به سهم هریك از اعضا ملك شخصى او خواهد بود و باید خمس آن را در زائد برمؤونه سالش بپردازد. ولى اگر سرمایه صندوق ملك شخص یا اشخاص نباشد مثل اینكه از مال وقف عام و مانند آن باشد، سود حاصل از آن، خمس ندارد.

س 967 : تعداد دوازده نفر از مومنین توافق كرده‏اند كه هریك از آنان هرماه مثلاً بیست دینار در صندوقى بریزند، و در هر ماه یك نفر آن مبلغ را برداشته و به مصرف هزینه‏هاى شخصى خود برساند، كه بعد از دوازده ماه نوبت به آخرین نفر خواهد رسید، بدین معنى كه او آنچه را در این مدت پرداخته كه مقدار آن دویست و چهل دینار مى‏شود، برمى‏دارد، آیا خمس بر او واجب است یا اینكه جزء مؤونه وى محسوب مى‏شود؟ و اگر این فرد سال خمسى معینى داشته باشد و مقدارى از پولى كه دریافت شده، پس از پایان سال نزد او بماند، آیا جایز است براى این قسمت از آن مبلغ، سال خمسى معینى قرار دهد تا از لزوم پرداخت خمس آن رهایى یابد؟
ج: آنچه را كه افراد به صندوق مى‏پردازند، اگر از درآمد سالانه شان در بین سال باشد هر آنچه را كه هر یك از افراد در نوبت خود از صندوق دریافت مى‏نماید تا در مخارج سال صرف كند اگر مقدارى از آن قرض از صندوق و مقدارى معادل مبالغى باشد كه از منافع همان سال به صندوق پرداخته است، خمس ندارد، ولى اگر از منافع سال قبل باشد، باید خمس آنچه را كه از منافع سال قبل است بپردازد، و اگر از منافع هر دو سال باشد، منفعت هرسالى حكم خاص خود را دارد، و چنانچه مبلغ دریافتى او از سهم خود كه از منافع سال به صندوق واریز نموده، زائد بر مخارج آن سال باشد، نمى‏تواند براى رهائى از خمس مقدار زائد، سال خمسى مستقلى براى آن قرار دهد، بلكه واجب است كه براى همه منافع سالانه خود یك سال خمسى قرار دهد و خمس مازاد بر مؤونه آن سال را بپردازد.

س 968 : خانه‏اى را با پرداخت مبلغى به عنوان رهن اجاره كرده‏ام، آیا پس از گذشت یك سال به آن مبلغ خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: مبلغى را كه به مؤجر قرض داده‏اید اگر از منعفت كسب باشد، چنانچه تا پایان سال خمسى تان قابل دریافت از صاحب‏خانه نباشد، پرداخت خمس آن در آن سال واجب نیست، ولى بعدا هر وقت آن را دریافت نمودید، باید خمس آن را بپردازید.

س 969 : ما براى انجام كارهاى عمرانى احتیاج به هزینه زیادى داریم كه پرداخت یكباره آن براى ما مشكل است، لذا اقدام به تأسیس صندوقى براى عمران كرده‏ایم، و هر ماه مبلغى را در آن به ودیعه مى‏گذاریم و بعد از آنكه مقدارى جمع شد، آن را صرف كارهاى عمرانى مى‏كنیم، آیا به این مال پس‏انداز شده خمس تعلّق مى‏گیرد؟
ج: اگر مبالغ پرداخت شده از طرف هر شخص از در آمد سال او باشد و تا زمان مصرف آن در كارهاى عمرانى تحت مالكیت او باقى بماند و آن شخص بتواند در پایان سال خمسى آن را از صندوق پس بگیرد، واجب است خمس آن را بپردازد.

س 970 : چند سال قبل اقدام به محاسبه اموالم و تعیین سال خمسى براى خودم نمودم، در آن زمان نود و هشت رأس گوسفند كه خمس آنها داده شده بود و همچنین مقدارى پول نقد و یك موتورسیكلت داشتم. چند سال است كه گوسفندان من براثر فروش تدریجى آنها كم شده ولى پول نقدم زیاد شده است. در حال حاضر شصت رأس گوسفند و مقدارى پول نقد دارم، آیا پرداخت خمس این پول بر من واجب است یا اینكه فقط باید خمس مقدار زیادى آن را بدهم؟
ج: اگر مجموع قیمت گوسفندهاى موجود با اموال نقدى كه دارید، بیشتر از مجموع قیمت نود و هشت رأس گوسفند با پول نقدى كه قبلا ً خمس آن را پرداخت كرده‏اید باشد، مقدار زائد خمس دارد.

س 971 : فردى ملكى (خانه یا زمین) دارد كه خمس به آن تعلق گرفته است، آیا مى‏تواند خمس آن را از درآمد سال بپردازد؟ یا اینكه واجب است اول خمس سود را بدهد و سپس خمس ملك را از سود مخمّس پرداخت كند؟
ج: اگر بخواهد خمس آن را از درآمد سال بپردازد، واجب است خمس آن را هم بپردازد.

س 972 : اموالى را از محل پولى كه بنیاد شهید ماهیانه به فرزندان صغیر شهداى عزیز مى‏پردازد یا از محل سود كارخانه یا زمین زراعى كه ملك بعضى از شهداى عزیز جهت امرار معاش شان بوده، براى فرزندان شهدا پس‏انداز كرده‏ایم و گاهى مقدارى از این اموال پس انداز شده براى تأمین نیازهاى ضرورى آنان مصرف مى‏شود. خواهشمندیم بیان فرمایید كه آیا این سودها و حقوق پس‏انداز شده خمس دارد یا اینكه تا زمانى كه بزرگ نشده‏اند، خمس ندارد؟
ج: آنچه به فرزندان عزیز شهدا از پدران آنان به ارث مى‏رسد و یا توسط بنیاد شهید به آنان پرداخت مى‏شود، خمس ندارد، ولى از سود حاصل از ارث یا هدیه‏اى كه بنیاد شهید به آنان مى‏دهد، آن مقدارى كه تا زمان رسیدن به بلوغ شرعى در ملك آنان باقى مى‏ماند، بنابر احتیاط بر هریك از آنان واجب است كه بعد از رسیدن به سن تكلیف، خمس سود آن را بپردازد.

س 973 : آیا به مالى كه انسان براى تحصیل درآمد و انجام معاملات تجارى مصرف مى‏كند، خمس تعلّق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: آنچه را كه از در آمد سال براى بدست آوردن درآمد از كارهاى تجارى و غیر آن مصرف مى‏كند از قبیل هزینه‏هاى انباردارى، حمل و نقل، وزن كردن، واسطه معامله و مانند آن، از درآمد همان سال استثنا مى‏شود و خمس ندارد.

س 974 : آیا اصل سرمایه و سود آن خمس دارد؟
ج: اگر انسان سرمایه را با كسب و كار (اعم از حقوق و غیره) بدست آورده باشد، خمس دارد، ولى سود حاصل از تجارت با آن هر مقدار كه صرف مؤونه زندگى مى‏شود خمس ندارد، و اگر چیزى از آن از مخارج سال زیاد بیاید خمس دارد.

س 975 : اگر كسى طلاى مسكوك داشته باشد و به حد نصاب هم برسد، آیا علاوه بر زكات، پرداخت خمس آن هم واجب است؟
ج: اگر جزء منفعت كسب محسوب شود، حكم سایر درآمدهاى كسب را در وجوب خمس دارد.

س 976 : من و همسرم از كارمندان وزارت آموزش و پرورش هستیم، همسرم همیشه حقوق خود را به من هدیه مى‏كند، و با مقدارى پول در شركت كشاورزى كارمندان آموزش و پرورش كه عضو آن هستم سهیم شده‏ام، ولى نمى‏دانم آن مبلغ از حقوق خودم بوده یا همسرم، با توجه به اینكه پولى كه از حقوق ماهیانه همسرم تا پایان سال خمسى‏ام پس‏انداز شده كمتر از پولى است كه او در طول سال مى‏گیرد، آیا به مبلغ مذكور خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: آنچه از اموال پس‏انداز شده و از پولى كه بابت خرید سهم الشركه پرداخته‏اید كه مربوط به حقوق خودتان است خمس دارد، و آن قسمت كه توسط همسرتان هدیه شده، خمس ندارد، و آنچه را هم كه شك دارید از حقوق خودتان است یا همسرتان، پرداخت خمس آن واجب نیست اگر چه احوط پرداخت خمس و یا مصالحه آن است.

س 977 : آیا به پولى كه به مدت دو سال به صورت قرض‏الحسنه در بانك بوده، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: هر مقدارى كه از منفعت كسب پس‏انداز مى‏شود یك‏بار به آن خمس تعلق مى‏گیرد، و پس‏انداز آن در بانك به صورت قرض‏الحسنه موجب سقوط خمس آن نمى‏شود، بله، قرضى كه نمى‏تواند آن را تا سر سال خمسى از قرض گیرنده پس بگیرد، تا آن را پس نگرفته پرداخت خمس آن واجب نیست.

س 978 : شخصى كه برخود یا خانواده تحت تكفل خود سخت مى‏گیرد تا بتواند مقدارى پس‏انداز نماید و یا مقدارى قرض مى‏كند تا بتواند مشكلات زندگى‏اش را حلّ كند، اگر مال پس‏انداز شده و یا مالى كه قرض گرفته، تا سر سال باقى بماند، آیا خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: سود پس‏انداز شده اگر براى صرف در احتیاجات زندگى تا دو سه ماه بعد از پایان سال خمسى مورد نیاز باشد به نحوى كه نتواند با پرداخت خمس آن احتیاجات زندگى را تامین نماید پرداخت خمس آن واجب نیست و خمس پولى كه قرض كرده است، برعهده قرض گیرنده نیست ولى اگر از درآمد سال خود قسطهاى آن را بپردازد و عین مالى كه قرض گرفته هنگام رسیدن سال خمسى نزد او باقى باشد، واجب است خمس آن را بپردازد.

س 979 : دو سال است قطعه زمینى را براى ساخت خانه خریده‏ام، اگر از مخارج روزمره پولى را براى ساختن خانه در آن پس انداز كنم، زیرا در حال حاضر مستاجر هستم، آیا در پایان سال به آن خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر عین مال از در آمد سال را قبل از رسیدن سال خمسى به مصالح ساختمانى مورد نیاز تبدیل كنید، و یا آنكه پول پس انداز شده از درآمد سال را مى‏خواهید تا چند ماه پس از پایان سال خمسى صرف ساختمان مسكن خود نما یید، خمس ندارد.

س 980 : من تصمیم به ازدواج گرفته‏ام، و براى كسب درآمد، قسمتى از سرمایه خود را به دانشگاه سپرده‏ام، آیا مصالحه در رابطه با خمس آن امكان دارد؟
ج: اگر مال مذكور از منفعت كسب شما باشد، با گذشت سال خمسى، پرداخت خمس آن واجب است و خمسِ قطعى قابل مصالحه نیست.

س 981 : سازمان حج در سال گذشته اقدام به خرید همه اثاثیه و لوازم مورد نیاز كاروان حج كه ملك اینجانب بود كرد، من پول لوازم فروخته شده‏ام را كه دویست و چهارده هزار تومان بود، در تابستان امسال دریافت كردم، علاوه بر آن، مبلغ هشتاد هزار تومان در سال گذشته گرفته‏ام، با توجه به اینكه سال خمسى براى خود تعیین كرده‏ام و هر سال خمس زائد بر مؤونه را مى‏پردازم، و با توجه به اینكه اثاثیه و لوازم مذكور مورد نیاز من در ایام عهده دارى مدیریت كاروان حج جهت اداره حجّاج بوده است، و در وقت فروش آن ترقى قیمت نسبت به قیمت خرید آن داشته است، آیا پرداخت خمس پول فروش آن یا خمس تفاوت قیمت آن در حال حاضر واجب است؟
ج: اگر لوازم را با مال مخمس خریده باشید، پول فروش آن خمس ندارد، در غیر این صورت پرداخت خمس آن واجب است.

س 982 : من صاحب مغازه‏اى هستم كه هر سال پول نقد و جنس‏هاى خود را محاسبه مى‏كنم و چون بعضى از كالاها تا آخر سال خمسى فروخته نمى‏شود، آیا پرداخت خمس آن در آخر سال و قبل از فروش واجب است یا اینكه باید بعد از فروش، خمس آنها پرداخت شود؟ و اگر خمس كالا را بدهم و سپس آن را بفروشم، چگونه باید در سال آینده محاسبه كنم؟ و اگر آن را به فروش نرسانم و قیمت آن تغییر كند، چه حكمى دارد؟
ج: كالایى كه تا سر سال فروخته نشده و مشترى براى خرید آن پیدا نشده است، در حال حاضر پرداخت خمس افزایش قیمت آن واجب نیست بلكه سود حاصل از فروش آن در آینده از سود سال فروش محسوب مى‏شود، ولى كالایى كه افزایش قیمت پیدا كرده و كسى هست كه در طول سال آن را بخرد ولى شما براى اینكه سود بیشترى ببرید، آن را تا پایان سال نفروخته‏اید، باید با رسیدن سال خمسى، خمس افزایش قیمت آن را بپردازید، و در این صورت آن كالا به قیمتى كه در سر سال خمسى ارزیابى شده و خمس افزایش قیمت آن پرداخت شده در سال آینده استثناء مى‏شود.

س 983 : خانه سه طبقه‏اى وجود دارد كه بر اساس اسناد رسمى از سال 1352 ملك چهار نفر به تفصیل زیر بوده است: سه دانگ از مجموع پنج دانگ خانه ملك سه نفر از فرزندان (براى هر كدام یك سهم) است و دو سهم دیگر براى مادر آنها است، در یكى از طبقه‏ها یكى از فرزندان سكونت دارد و دو طبقه دیگر براى تامین مخارج زندگى مالكان آن، به اجاره داده شده است، با توجه به اینكه یكى از مالكان غیر از این خانه ملك دیگرى ندارد، آیا به دو طبقه مورد اجاره خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟ و آیا جزء مؤونه آنها محسوب مى‏شود؟
ج: اگر خانه را از محل درآمد سالانه شان براى سكونت تهیه نموده‏اند و فعلاً به خاطر نیاز به مخارج زندگى اجاره داده‏اند، به آن خمس تعلق نمى‏گیرد ولى اگر بعضى طبقات آن را به قصد اجاره دادن ساخته یا تهیه كرده‏اند تا اجاره آن را صرف هزینه‏هاى زندگى كنند، آن مقدار از خانه حكم سرمایه را دارد، كه خمس دارد.

س 984 : شخصى مالك مقدارى گندم بوده كه خمس آن را پرداخت نموده و هنگام برداشت محصول جدید، همان گندم مخمس را مصرف مى‏كرده و به جاى آن گندم جدید مى‏گذاشته و چندین سال به همین ترتیب عمل نموده است، آیا به گندمى كه به جاى گندم مصرف شده مى‏گذاشته، خمس تعلق مى‏گیرد؟ و در صورت تعلق خمس، آیا همه آن خمس دارد؟
ج: گندمى را كه خمس آن را پرداخته، اگر مصرف كند نمى‏تواند معادل آن از گندم جدید را از خمس استثنا كند. بنابراین آنچه را كه از گندم جدید مصرف مؤونه سال خود كرده، خمس ندارد، و آنچه كه از آن تا سر سال خمسى باقى مانده، خمس دارد.

س 985 : من به توفیق خداوند هر سال خمس اموالم را مى‏پردازم، ولى در طى سالهایى كه اقدام به محاسبه خمس اموالم كرده‏ام، همیشه در حساب آنها شك داشته‏ام، این شك چه حكمى دارد؟ آیا واجب است امسال همه اموال نقد خود را حساب كنم یا اینكه به شك در این مس أله اعتنا نمى‏شود؟
ج: اگر در صحت حساب خمس منفعت كسب سالهاى گذشته شك داشته باشید، به آن اعتنا نمى‏شود و پرداخت مجدد خمس بر شما واجب نیست. ولى اگر در منفعت كسب شك داشته باشید كه آیا جزء منفعت كسب سالهاى قبل است كه خمس آن پرداخت شده، یا جزء منفعت كسب امسال است كه خمس آن داده نشده، بر شما واجب است احتیاطاً خمس آن را بپردازید، مگر اینكه احراز كنید كه خمس آن را قبلاً پرداخته‏اید.

س 986 : اگر مثلا فرشى را با مال مخمس به قیمت ده هزار تومان بخرم و بعد از مدتى آن را به پانزده هزار تومان بفروشم، آیا پنج هزار تومان اضافه بر مال مخمس، جزء منعفت كسب محسوب مى‏شود و خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر آن را به قصد فروش خریده‏اید، آن مقدارى كه بیشتر از قیمت خرید است، جزء منفعت كسب محسوب مى‏شود و در زائد بر مؤونه سال، خمس واجب‏است.

س 987 : آیا كسى كه براى هر یك از درآمدهاى خود سال خمس جداگانه‏اى قرارداده، جایز است خمس سودى را كه سر سال خمسى آن رسیده، از سودهاى دیگرى كه سال بر آنها نگذشته است، بپردازد؟ و در صورتى كه بداند این درآمدها به طور كامل تا پایان سال باقى مى‏مانند و چیزى از آنها صرف مؤونه نمى‏شود، چه حكمى دارد؟
ج: كسى كه درآمد سالانه‏اش از چند رشته كسب است باید براى مجموع درآمدهاى حاصله از كسبهایش یك سال خمسى قرار دهد، و در مواردى كه مجاز است براى هر یك از كسبهایش سال خمسى مستقلى قرار دهد، هر گاه بخواهد خمس منفعت یك كسب را از درآمد كسب دیگر بپردازد باید خمس مبلغ پرداختى را نیز بپردازد و درآمدها یى كه چیزى از آن به مصرف هزینه‏هاى زندگى نمى‏رسد، مخیر است بین اینكه خمس آن را هنگام حصول آن بپردازد یا تا رسیدن سال خمسى صبر كند.

س 988 : شخصى مالك ساختمان دو طبقه‏اى است، و خودش در طبقه بالا سكونت دارد و طبقه پایین را به شخص دیگرى داده است و به علت بدهكارى مبلغى از او قرض گرفته بدون اینكه اجاره‏اى بگیرد، آیا به این مبلغ خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: واگذارى استفاده مجانى از خانه به كسى به خاطر اینكه مالى از او قرض گرفته است وجه شرعى ندارد، و به هر حال مالى كه قرض گرفته است، خمس ندارد.

س 989 : مكانى را براى معاینه پزشكى بیماران از اداره اوقاف و متولى وقف به مبلغ معینى در هر ماه اجاره كرده‏ام و مبلغى پول هم به عنوان پذیره از من گرفته‏اند، با توجه به اینكه در حال حاضر این پول از ملك من خارج شده و هیچگاه مالك آن نخواهم شد، آیا خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر پرداخت این مبلغ در حكم قیمت انتقال سرقفلى باشد و از منفعت كسب باشد، واجب است خمس آن پرداخت شود.

س 990 : شخصى براى احیاى زمین موات جهت كاشت درختان میوه به امید استفاده از حاصل آن اقدام به حفر چاه عمیق نموده است، با توجه به اینكه این درختان بعد از چند سال دیگر ثمر مى‏دهند و هزینه زیادى هم دارند، این شخص مبلغى بیش از یك میلیون تومان صرف آن نموده است. وى تاكنون حساب سال نداشته ولى در حال حاضر كه تصمیم گرفته براى اداى خمس، اموالش را حساب كند، مى‏بیند كه قیمت چاه و زمین و باغ بر اثر تورم، معادل چندین برابر هزینه اولیه شده است، بنابراین اگر مكلّف به پرداخت خمس قیمت فعلى آنها شود، توانائى آن را ندارد و اگر مكلّف به دادن خمس از عین زمین و باغ و غیر آن شود، در مضیقه و سختى مى‏افتد زیرا خود را به زحمت انداخته و به امید استفاده از ثمرات آن براى تامین مخارج زندگى خود و خانواده‏اش متحمل هزینه‏ها و مشكلاتى شده است، تكلیف او نسبت به خمس اموالش چیست؟ و چگونه خمس خود را حساب كند تا به راحتى بتواند آن را بپردازد؟
ج: زمین مواتى را كه به قصد تبدیل آن به باغ میوه احیاء نموده ، بعد از كم كردن مخارج احیاى آن، خمس دارد، و مخیر است كه خمس زمین را از عین آن بدهد و یا از قیمت فعلى آن، و اما در مورد چاه، لوله آب، پمپ آب، نهالها و كاشت و پرورش آن و مانند آن، پولها یى كه در این باره هزینه كرده است، اگر از محل درآمد سالانه‏اش بوده باید خمس آن را بپردازد. ولى اگر آنها را با عین پولى كه لازم بود خمس آن را بپردازد تهیه كرده، واجب است خمس آنها را به قیمت عادلانه فعلى بپردازد، و اگر پرداخت یكباره خمس براى او مقدور نیست، مى‏تواند بعد از دستگردان با یكى از وكلاى ما، آن را به تدریج و به نحوى كه برایش از لحاظ مقدار و مدت ممكن است، بپردازد.

س 991 : شخصى حساب سال براى خمس نداشته و اكنون تصمیم گرفته است حساب سال داشته باشد، وى كه از ابتداى ازدواج تا به حال بدهكار بوده است، خمس خود را چگونه محاسبه كند؟
ج: اگر از گذشته تا به حال درآمدى بیشتر از مخارج زندگى نداشته، نسبت به گذشته چیزى بر عهده او نیست.

س 992 : منافع و محصولات زمین و اموال موقوفه، از جهت خمس و زكات چه حكمى دارد؟
ج: اعیان موقوفه مطلقا ً خمس ندارد حتى اگر وقف خاص باشد، ثمره و نماء آن هم مطلقا خمس ندارد، و به نماء وقف عام قبل از قبض توسط موقوف علیه زكات تعلق نمى‏گیرد، ولى بعد از قبض، پرداخت زكات آنچه از نماء وقف كه قبض شده در صورتى كه واجد شرایط وجوب زكات باشد، واجب است، و در نماء وقف خاص هم اگر سهم هر یك از موقوف علیه به حد نصاب برسد، زكات واجب‏است.

س 993 : آیا سهم سادات «كثرهم الله تعالى» و سهم امام «علیه‏السلام» به منفعت كسب كودكان تعلق مى‏گیرد؟
ج: بنا بر احتیاط بر آنان واجب است كه بعد از رسیدن به سن بلوغ خمس منفعت كسب خود را كه قبل از بلوغ بدست آورده‏اند و تا زمان بلوغ بر ملك‏شان باقى مانده است، بپردازند.

س 994 : آیا به ابزارى كه در كار و كسب استفاده مى‏شود، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: ابزار و آلات كسب، حكم سرمایه را دارد كه اگر از درآمد كسب تهیه شود خمس دارد.

س 995 : چند سال قبل مبلغى را جهت ثبت نام براى رفتن به حج به بانك واریز كردیم، ولى تاكنون موفق به تشرف نشده‏ایم و نمى‏دانیم كه آیا خمس آن را پرداخته‏ایم یا خیر، آیا در حال حاضر پرداخت خمس آن واجب است؟ و آیا پولى كه براى ثبت نام حج پرداخته مى‏شود و چند سال بر آن مى‏گذرد، خمس دارد یا خیر؟
ج: مبلغى كه براى ثبت نام حج پرداخت مى‏شود، اگر به عنوان قیمت یا اجرت سفر حج بر اساس قرارداد منعقده با سازمان حج و زیارت باشد و از منفعت كسب همان سال شما باشد، و ثبت نام كننده با آن و لو پس از چند سال به حج برود، خمس ندارد.

س 996 : كارمندانى كه سر سال خمسى آنها در پایان ماه اسفند است و حقوق خود را پنج روز زودتر از سر سال خمسى مى‏گیرند تا در ماه اول سال جدید مصرف كنند، آیا پرداخت خمس آن واجب است؟
ج: اگر حقوقى را كه قبل از پایان سال دریافت مى‏كنند تا آخر سال خمسى در مؤونه مصرف نكنند، پرداخت خمس آن واجب است.

س 997 : بسیارى از دانشجویان براى حل مشكلات غیرقابل پیش بینى خود در هزینه‏هاى زندگى صرفه‏جویى مى‏كنند و در نتیجه مبلغ قابل توجهى از كمك هزینه تحصیلى كه به آنها پرداخت مى‏گردد، جمع مى‏شود، سؤال این است كه با توجه به این كه این مبلغ از طریق صرفه جویى در پولى كه وزارت آموزش عالى به آنها مى‏پردازد، جمع مى‏شود، آیا به آن خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: كمك هزینه تحصیلى خمس ندارد.





نوع مطلب : احکام و استفتائات، 
برچسب ها :