تبلیغات
khademineasheghaneabasaleh - استفتائات مقام معظم رهبری (احکام خمس)
 
khademineasheghaneabasaleh
به امید فرج مهدی منتظر همچنان منتظریم
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : morteza taghavi
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در مورد وب سایت؟







برچسبها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

هبه، هدیه، جایزه بانكى، مهر و ارث‏

س 870 : آیا هبه و هدیه عید (عیدى) خمس دارد؟
ج: هبه و هدیه خمس ندارد هر چند احوط این است كه اگر از مخارج سال زیاد بیاید، خمس آن پرداخت شود.


س 871 : آیا به جایزه‏هایى كه توسط بانكها و صندوق‏هاى قرض الحسنه به افراد پرداخت مى‏شود خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: خمس در جایزه‏ها و هدیه‏ها واجب نیست.

س 872 : آیا مبالغى كه بنیاد شهید به خانواده‏هاى شهدا مى‏پردازد، به مازاد از مخارج سال آن، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: چیزى كه بنیاد شهید به خانواده‏هاى عزیز شهدا هدیه مى‏كند، خمس ندارد.

س 873 : آیا نفقه‏اى كه شخصى از طرف پدر یا برادر یا یكى از اقوام دریافت مى‏كند، هدیه محسوب مى‏شود یا خیر؟ در صورتى كه نفقه دهنده خمس اموال خود را نپردازد، آیا بر نفقه گیرنده پرداخت خمس آنچه كه از او مى‏گیرد، واجب است؟
ج: تحقق عنوان هبه و هدیه تابع قصدِ دهنده است، و تا نفقه گیرنده یقین نداشته باشد كه مالى كه به او داده مى‏شود متعلق خمس است، پرداخت خمس آن واجب نیست.

س 874 : به دخترم یك واحد مسكونى به عنوان جهیزیه عروسی اش داده‏ام، آیا این واحد مسكونى خمس دارد؟
ج: اگر هبه واحد مسكونى كه به دخترتان بخشیده‏اید، عرفا ً مطابق شأن شما محسوب شود، و در بین سال خمسى بخشیده باشید دادن خمس آن واجب نیست.

س 875 : آیا جایز است انسان مالى را قبل از گذشت یك سال بر آن، به همسرش هدیه دهد، با آنكه مى‏داند وى آن مال را براى خرید خانه در آینده و یا مخارج ضرورى، ذخیره خواهد كرد؟
ج: این كار جایز است و مالى كه به همسرتان بخشیده‏اید، اگر به مقدارى باشد كه عرفا ً مناسب شأن شما و افراد مانند شما است و قصد فرار از خمس را هم نداشته باشید، خمس ندارد.

س 876 : زن و شوهرى براى اینكه خمس به اموال آنها تعلق نگیرد، قبل از رسیدن سال خمسى‏شان، اقدام به هدیه كردن سود سالانه خود به یكدیگر مى‏كنند، امیدواریم حكم خمس آنها را بیان فرما یید.
ج: با اینگونه بخشش كه براى فرار از خمس است خمسِ واجب از آنان ساقط نمى‏شود مگر در مقدارى كه بخشش آن عرفا ً مناسب شأن هر یك از آن دو است، و در مازاد آن، خمس واجب است.

س 877 : شخصى براى رفتن به حج استحبابى مبلغى را به حساب سازمان حج واریز كرده، ولى قبل از تشرف به زیارت خانه خدا، فوت نموده است، این مبلغ چه حكمى دارد؟ آیا مصرف كردن آن در نیابت از حج میت واجب است؟ آیا خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: فیش حج كه در قبال مبلغى كه به حساب سازمان حج واریز كرده، دریافت نموده، به قیمت فعلى‏اش از تركه میت محسوب مى‏شود، و میت اگر حج برذمه ندارد و وصیت به حج هم نكرده، صرف آن در حج نیابى براى میت واجب نیست، و پرداخت خمس مبلغ پرداختى بابت آن فیش اگر از درآمد غیر مخمّس سالش پرداخته باشد در فرض سؤال واجب است.

س 878 : باغ پدرى از طریق بخشش یا ارث به پسرش منتقل شده است آن باغ هنگام هدیه یا انتقال به او بابت ارث، قیمت زیادى نداشت، ولى در حال حاضر قیمت آن هنگام فروش با قیمت قبلى آن تفاوت زیادى كرده است، آیا به آن مقدار زیادى كه بر اثر افزایش قیمت حاصل شده، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: ارث و هبه و پول فروش آنها خمس ندارد هر چند قیمت آنها افزایش یافته باشد.

س 879 : اداره بیمه مبلغى را بابت هزینه درمان به من بدهكار است و مقرر شده كه در همین روزها به من پرداخت شود، آیا به این مبلغ خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: مال بیمه خمس ندارد.

س 880 : آیا به پولى كه از حقوق ماهیانه‏ام براى خرید لوازم ازدواج در آینده، پس انداز مى‏كنم، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر عین پولى را كه بابت حقوق ماهیانه مى‏گیرید، پس انداز مى‏كنید، باید سر سال خمس آن پرداخت شود مگر آنكه بخواهید در خلال یكى دو ماه آینده صرف خرید لوازم ضرورى ازدواج نمائید و با پرداخت خمس آن نتوانید با باقیمانده لوازم مورد حاجت را تهیه كنید.

س 881 : در كتاب «تحریر الوسیله» آمده است كه مهریه زن خمس ندارد و فرقى بین مهریه مدت دار و بدون مدت گذاشته نشده است، امیدواریم آن را توضیح فرمایید.
ج: در عدم وجوب خمس مهریه فرقى بین مهریه مدت دار و بدون مدت و بین پول نقد و كالا وجود ندارد.

س 882 : دولت در ایام عید به كارمندان خود اجناسى را به عنوان عیدى داده كه مقدارى از آن تا سر سال باقى مانده است. با توجه به اینكه عیدى كارمندان خمس ندارد، ولى چون ما در برابر این اجناس مقدارى پول پرداخت كرده‏ایم، لذا آنچه به ما داده مى‏شود هدیه به معناى دقیق آن نیست بلكه با قیمت كمترى در برابر عوض داده شده است، آیا خمس آن مقدار از كالا كه در برابر آن پول پرداخت شده، باید داده شود؟ یا اینكه باید قیمت واقعى آن در بازار آزاد محاسبه و خمس آن پرداخت شود؟ و یا چون عیدى است، هیچگونه خمسى ندارد؟
ج: در فرض مذكور نظر به اینكه قسمتى از اجناس در واقع از سوى دولت مجانى به كارمند داده مى‏شود و در برابر قسمتى پول دریافت مى‏كنند، فلذا از كالاى باقیمانده به نسبت مقدارى كه پول در برابر آن پرداخت نمودید واجب است خمس عین اجناس باقیمانده یا قیمت فعلى آن را بپردازید.

س 883 : شخصى فوت نموده و هنگام حیات، خمسى را كه بر ذمه‏اش بوده در دفتر خود یادداشت كرده و تصمیم به پرداخت آن داشته است، در حال حاضر بعد از فوت وى همه افراد خانواده او به استثناى یكى از دخترانش از پرداخت خمس خوددارى كرده و در تركه متوفّى براى مخارج خود و میت و غیر آن، تصرف مى‏كنند، خواهشمندیم نظر خود را در رابطه با مسایل زیر بیان فرمایید:
1- تصرف در اموال منقول و غیرمنقول متوفّى توسط داماد یا یكى از ورّاث او، چه حكمى دارد؟
2- غذا خوردن داماد یا یكى از ورثه در خانه او چه حكمى دارد؟
3- تصرفات قبلى این افراد در اموال میت و غذا خوردن آنها در خانه متوفّى چه حكمى دارد؟
ج: اگر میّت وصیت كند كه مقدارى از دارائى او به عنوان خمس پرداخت شود یا ورثه او یقین پیدا كنند كه وى مقدارى خمس بدهكار است، تا وصیت میت و یا خمسى را كه بر عهده دارد از ما ترك او ادا نكنند، نمى‏توانند در تركه او تصرف نمایند، و تصرفات آنان قبل از عمل به وصیت وى یا پرداخت دین او، نسبت به مقدار وصیت یادین در حكم غصب است و نسبت به تصرفات قبلى نیز ضامن هستند.

 

قرض، حقوق ماهیانه، بیمه، و بازنشستگى‏

س 884 : آیا بر كارمندانى كه گاهى مقدارى مال از مخارج سالانه آنها زیاد مى‏آید، با توجه به اینكه بدهى‏هاى نقدى و قسطى دارند، خمس واجب است؟
ج: اگر بدهى بر اثر قرض كردن در طول سال براى مخارج همان سال یا خرید بعضى از مایحتاج سال بصورت نسیه باشد، از باقیمانده درآمد آن سال استثنا مى‏شود، و در غیر اینصورت، تمام درآمد باقیمانده خمس دارد.

س 885 : آیا قرضى كه براى حج تمتع گرفته مى‏شود باید خمس آن داده شده باشد و بعد از پرداخت خمس، باقیمانده آن براى مخارج حج پرداخت شود؟
ج: مالى كه قرض گرفته مى‏شود خمس ندارد.

س 886 : من در خلال پنج سال مبلغى را به بنیاد مسكن جهت گرفتن زمینى به امید تامین مسكن پرداخت كردم، ولى تاكنون تصمیمى براى واگذارى زمین گرفته نشده است، لذا تصمیم دارم آن مبالغ را از بنیاد مسكن باز پس بگیرم، با توجه به اینكه قسمتى از آن را قرض گرفته‏ام و قسمتى را هم از فروش فرش خانه‏ام و باقیمانده آن را هم از حقوق همسرم كه معلّم است، تهیه كرده‏ام، امیدوارم به دو سؤال ذیل پاسخ فرمایید.
1- اگر بتوانم مبلغ مزبور را پس بگیرم و آن را فقط براى تهیه مسكن (زمین یا خانه) مصرف كنم، آیا خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
2- چه مقدار خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: در فرض مرقوم كه پول از راه هدیه و یا قرض و یا فروش لوازم زندگى تهیه شده، خمس آن واجب نیست.

س 887 : چند سال پیش از بانك وام گرفته و آن را به مدت یك سال به حساب بانكى‏ام واریز كردم، و بدون آنكه موفق به استفاده از آن وام شوم، هر ماه قسط آن را مى‏پردازم، آیا به این وام، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: خمس آن مقدار از وام مزبور كه اقساط آن را تا سر سال خمسى از منفعت كسب خود پرداخت كرده‏اید، واجب است.

س 888 : اینجانب مبالغى به خاطر ساختمان منزل بدهكار هستم و این بدهكارى تا دوازده سال طول خواهد كشید، خواهشمندم مرا در رابطه با موضوع خمس راهنمایى فرما یید آیا این بدهى از درآمد سال استثناء مى‏شود؟
ج: اقساط بدهى ساخت مسكن و مانند آن را هر چند مى‏توان از درآمد كسب همان سال پرداخت نمود، ولى در صورت عدم پرداخت، از در آمد آن سال استثنا نمى‏شود، بلكه به باقیمانده درآمد تا آخر سال خمس تعلق مى‏گیرد.

س 889 : كتابهایى كه دانشجو از مال پدر خود یا از وامى كه دانشگاه به دانشجویان مى‏دهد، مى‏خرد و منبع درآمدى هم ندارد، آیا خمس دارد؟ و در صورتى كه بداند پدر خمس پول كتابها را نداده، آیا پرداخت خمس آن واجب است؟
ج: كتابهایى كه با پول وام و یا با پولى كه پدرش به او بخشیده است خریده شده، خمس ندارد مگر آنكه یقین داشته باشد كه عین پولى كه پدرش به او بخشیده متعلق خمس است كه در این صورت پرداخت خمس آن واجب است.

س 890 : اگر شخصى مبلغى را قرض بگیرد و نتواند آن را قبل از آن سال ادا كند، آیا پرداخت خمس آن بر عهده قرض دهنده است یا قرض گیرنده؟
ج: بر قرض گیرنده خمس مال قرضى واجب نیست، ولى قرض دهنده اگر مال قرضى را از درآمد سالیانه كارش و قبل از پرداخت خمس آن قرض داده است، در صورتى كه بتواند تا آخر سال قرضش را از بدهكار بگیرد، واجب است هنگام رسیدن سال خمسى‏اش خمس آن را بپردازد، و اگر نتواند قرض خود را تا پایان سال بگیرد، فعلا پرداخت خمس آن واجب نیست لیكن هر وقت آن را وصول كرد باید خمس آن را بدهد.

س 891 : افراد بازنشسته كه همچنان حقوق ماهیانه دریافت مى‏كنند، آیا باید خمس حقوقى را كه در طول سال دریافت مى‏كنند، بپردازند؟
ج: حقوق بازنشستگى خمس ندارد، مگر آن مبالغى كه از حقوق زمان اشتغالش كسر نموده‏اند و پس از بازنشستگى ماهانه به او مى‏پردازند، آن هم در صورتى كه از مخارج سال اضافه بیاید.

س 892 : اسیرانى كه به پدر و مادر آنان از طرف جمهورى اسلامى در طول مدت اسارت، حقوق ماهیانه پرداخت شده و در بانك پس انداز گشته است، آیا با توجه به اینكه آقایان اسراء اگر دسترسى به آن پول داشتند آن را مصرف مى‏كردند، به مال مزبور خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: مال مذكور خمس ندارد.

س 893 : من به شخصى مبلغى پول بدهكارم، اگر سر سال برسد وطلبكار قرض خود را مطالبه نكند و مقدارى از درآمد سالانه كه با آن مى‏توانم قرض خود را ادا كنم، نزد من موجود باشد، آیا این بدهى از درآمد سالانه استثناء مى‏شود یا خیر؟
ج: بدهى اعم از اینكه بر اثر قرض گرفتن باشد و یا بر اثر خرید نسیه لوازم خانگى اگر به خاطر تامین مخارج سالانه زندگى همان سال درآمد باشد از درآمد سال كسر مى‏شود، ولى اگر براى مخارج زندگى نباشد و یا از بدهى‏هاى سالهاى قبل باشد، هر چند مصرف در آمد سالانه براى پرداخت آن جایز است، ولى اگر تا پایان سال پرداخت نشود از درآمد سالانه استثنا نمى‏شود.

س 894 : آیا خمس بر كسى كه مالى در حساب سالانه‏اش باقى مانده، و در حالى سال خمسى‏اش رسیده كه بدهكار است، با توجه به اینكه چند سال براى پرداخت قرضش فرصت دارد، واجب است؟
ج: بدهى پرداخت نشده چه بدون مدت باشد و چه مدت دار، از درآمد سالانه استثنا نمى‏شود مگر بدهى كه براى تامین هزینه‏هاى سال درآمد باشد كه از درآمد آن سال استثنا مى‏شود و به معادل آن از درآمد سالانه، خمس تعلق نمى‏گیرد.

س 895 : آیا به مالى كه شركت‏هاى بیمه بر اساس قرارداد براى جبران خسارت یا بیمارى شخصى كه بیمه شده پرداخت مى‏كنند، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: پولى كه شركتها ى بیمه به فردى كه بیمه شده پرداخت مى‏كنند، خمس ندارد.

س 896 : در سال گذشته مبلغى را قرض گرفته و با آن زمینى خریدم به این امید كه افزایش قیمت پیدا كند و بعد از فروش آن و خانه مسكونى فعلى ام، مشكل مسكن خود را در آینده حل كنم، اكنون سال خمسى من فرا رسیده، سؤال من این است كه آیا مى‏توانم آن بدهى را از منفعت كسب سال گذشته‏ام كه خمس به آن تعلق گرفته، استثنا كنم یا خیر؟
ج: با فرض این كه قرض مزبور جهت خرید زمین براى فروش آن در آینده بوده است، از منفعت كسب سالى كه در آن قرض گرفته‏اید استثناء نمى‏شود، و پرداخت خمس درآمد سالانه كسب كه از مخارج آن سال زیاد آمده، واجب است.

س 897 : من از بانك مقدارى وام گرفتم كه وقت پرداخت آن بعد از تاریخ سال خمسى‏ام فرا مى‏رسد و مى‏ترسم كه اگر آن مبلغ را امسال نپردازم، سال آینده قادر به اداى آن نباشم، تكلیف من هنگام رسیدن سال خمسى ام در رابطه با پرداخت خمس چیست؟
ج: اگر درآمد سال را پیش از پایان آن در پرداخت قرض خود مصرف كنید و قرض هم براى افزایش سرمایه نباشد، خمس ندارد، ولى اگر قرض براى افزایش سرمایه باشد و یا قصد پس انداز درآمد سالانه را داشته باشید تا در سال آینده آن را براى اداى قرض مصرف كنید، پرداخت خمس آن بر شما واجب است.

 

فروش خانه، وسا یل نقلیه و زمین‏

س 898 : آیا به خانه‏اى كه قبلا با مالى كه خمس آن داده نشده، ساخته شده، خمس تعلق مى‏گیرد؟ و بر فرض وجوب پرداخت خمس، آیا خمس بر اساس قیمت فعلى محاسبه مى‏شود یا قیمت زمان ساخت آن؟
ج: اگر خانه از درآمد بین سال براى زندگى و سكونت ساخته شده و پس از سكونت در آن در سال بعد بفروش رفته است پول فروش آن خمس ندارد، ولى اگر از درآمدى كه سال بر آن گذشته ساخته شده است، خمس پولى كه در ساخت آن هزینه شده است باید پرداخت شود.

س 899 : من آپارتمانم را به قصد خرید آپارتمان دیگرى فروختم و بعد از آن متوجه شدم كه به پول آن خمس تعلق گرفته است و در صورت پرداخت خمس آن، نمى‏توانم آپارتمان دیگرى بخرم، حكم این مسئله چیست؟
ج: اگر آپارتمان منزل مسكونى شما بوده و در سال بعد از سال سكونت در آن به فروش رفته است، پول فروش آن در هر صورت خمس ندارد.

س 900 : مدتى قبل آپارتمان مسكونى خود را فروختم. این معامله هم زمان با رسیدن سال خمسى من بود و چون خود را موظف به اداى حقوق شرعى مى‏دانم بر اثر شرایط خاص زندگى ام در این رابطه با مشكل مواجه شده‏ام، امیدوارم مرا در این رابطه راهنمایى فرما یید.
ج: اگر خانه مسكونى فروخته شده را با پولى كه خمس نداشته و یا با درآمد بین سال خریده‏اید پول فروش آن در هر صورت خمس ندارد.

س 901 : خانه نیمه سازى در یكى از شهرها دارم كه به علت سكونت در ساختمان‏هاى دولتى نیازى به آن ندارم، لذا قصد دارم آن را فروخته و با پول آن ماشینى براى استفاده شخصى بخرم، آیا به پول آن خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر خانه مزبور را از درآمد سالانه شغلى و در بین سال به قصد سكونت در آن ساخته یا خریده‏اید، و در همان سال ساخت یا خرید آن را فروخته‏اید پول فروش آن اگر در همان سال فروش در مؤونه زندگى مصرف شود، خمس ندارد، و همچنین اگر بعد از سكونت در آن، در سال بعد آن را فروخته باشید پول فروش آن خمس ندارد.

س 902 : تعدادى درب پروفیلى براى خانه مسكونى‏ام خریدارى كردم ولى بعد از دو سال به علت عدم تمایل به استفاده، آنها را فروخته و پولش را به حساب شركت آلومینیوم واریز كردم تا بجاى دربهاى قبلى، به همان قیمت براى من دربهاى آلومینیومى بسازد، آیا به آن پول خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر دربها را پیش از كار گذاشتن در خانه مسكونى فروخته‏اید، پول فروش آن در فرض سؤال خمس دارد، ولى اگر پس از كار گذاشتن آن در منزل مسكونى، در سال بعد به منظور تبدیل آن را از جا در آورده و فروخته‏اید، پول فروش آن خمس ندارد.

س 903 : مبلغ صد هزار تومان به مؤسسه‏اى پرداخت نمودم تا در آینده زمین مسكونى به من تحویل دهد و الآن یك سال از آن مى‏گذرد و از طرفى قسمتى از آن پول مال خودم است و قسمت دیگر را قرض كرده و مقدارى از قرض را هم پرداخته‏ام، آیا به آن خمس تعلق مى‏گیرد؟ و مقدار آن چقدر است؟
ج: اگر گرفتن زمین براى ساخت مسكن مورد نیاز متوقف بر پیش پرداخت مقدارى از پول آن باشد، مبلغ پرداخت شده خمس ندارد حتى اگر از درآمد كسب شما باشد.

س 904 : اگر شخصى خانه خود را فروخته و پول آن را براى استفاده از سود آن در بانك بگذارد و سپس سال خمسى اش فرا برسد، چه حكمى دارد؟ و اگر این پول را براى خرید خانه ، پس انداز نماید، چه حكمى دارد؟
ج: اگر خانه را از درآمد سالانه شغلى و در اثناى همان سال براى سكونت و به حساب مخارج سالانه، ساخته یا خریده و پس از سكونت در آن، در سال بعد آن را فروخته باشد، پول فروش آن در هر صورت خمس ندارد اگرچه در صورتى كه بخواهد پول فروش خانه را سرمایه كسب قرار دهد احوط پرداخت خمس آنست.

س 905 : مالى كه شخص براى رهن خانه مى‏پردازد، خمس دارد یا خیر؟
ج: پولى كه از درآمد كسب به صاحب خانه به عنوان قرض داده مى‏شود، تا آن را پس نگرفته است، پرداخت خمس آن واجب نیست.

س 906 : آیا به اموالى كه به تدریج براى خرید خانه یا سایر مایحتاج زندگى پس انداز مى‏شود خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر خرید مایحتاج زندگى برحسب وضع مالى شخص متوقف بر پس انداز درآمد سال باشد، و بنا دارد پس اندازها را در آینده نزدیك مثلا تا سه چهار ماه دیگر، صرف خرید مایحتاج زندگى نماید، خمس ندارد.

س 907 : فردى داراى یك ماشین شخصى است كه آن را در اثناى سال از درآمد شغلى‏اش خریده، و بعد از چند سال در اثناى سال خمسى اش آن را فروخته است، مقدارى از پول آن را براى اداى قرض ماشینى كه پیش از فروش ماشین اول آن را خریده بود، پرداخت كرده، مقدارى را هم براى پرداخت مالیات سالهاى قبل كه آنها را به صورت قسطى مى‏پردازد، در بانك گذاشته تا مالیات سالهاى قبل را هر ماه پرداخت كند، و قسمتى را هم براى كار كردن با آن در بانك گذاشته است، با توجه به این مطالب:
1- آیا به مجموع پول فروش ماشین خمس تعلق مى‏گیرد؟
2- آیا به مقدار قرضى كه براى خرید ماشین فعلى پرداخت كرده از آن پول كم مى‏شود؟
3- آیا بدهى ماشین و مالیاتها به طور كلى یا لااقل قسطهاى یك سال آن استثنا مى‏شود و فقط خمس مقدار باقیمانده باید پرداخت شود؟
ج: پول فروش ماشین شخصى كه در سالهاى بعد فروخته شده است در هر صورت خمس ندارد اگرچه در صورتى كه بخواهد آن را سرمایه كسب قرار دهد أحوط پرداخت خمس آنست.

س 908 : چند سال پیش ماشینى خریدم كه در حال حاضر فروش آن به چندین برابر قیمت ممكن است، با توجه به اینكه پول خرید آن، مخمس نبوده است، و در صورت فروش و گرفتن قیمت فعلى آن، مى‏خواهم خانه‏اى براى سكونت بخرم، آیا به مجرد دریافت پول، همه آن خمس دارد یا فقط به پولى كه با آن ماشین را خریده‏ام خمس تعلق مى‏گیرد و مقدار باقیمانده كه همان مقدار افزایش قیمت ماشین است، جزء درآمد سال فروش ماشین محسوب مى‏شود كه اگر تا پایان سال فروش در مخارج زندگى مصرف نشود، خمس به آن تعلّق مى‏گیرد؟
ج: اگر ماشین جزء مؤونه شما باشد و آن را از درآمد بین سال جهت استفاده شخصى زندگى خریده باشید، پول فروش آن خمس ندارد. ولى اگر ماشین را براى كار كردن خریده‏اید، در صورتى كه با مال قرضى یا نسیه خریده باشید تا بقیه آن را از منفعت كسب بپردازید، فقط خمس مالى كه براى اداى دین صرف كرده‏اید واجب است، و اگر آن را با عین درآمد غیر مخمس كسب خود خریده‏اید، باید خمس تمام پول فروش آن را، بپردازید.

س 909 : من مالك خانه بسیار محقرى هستم، و به عللى تصمیم به خرید خانه دیگرى گرفتم، ولى - به علت بدهى - مجبور به فروش ماشینى كه از آن استفاده مى‏كردم و گرفتن مبلغى وام از بانك استان و صندوق قرض الحسنه شهرمان شدم تا بتوانم پول خانه را بپردازم، با توجه به اینكه ماشین را قبل از تاریخ سال خمسى ام فروخته و پول آن را براى پرداخت مقدارى از بدهى هایم مصرف كرده‏ام، آیا به پول حاصل از فروش ماشین خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: در فرض سؤال، پول حاصل از فروش ماشین خمس ندارد.

س 910 : خانه، ماشین و لوازم مورد نیاز انسان یا خانواده او كه از درآمد سال خریده شده است اگر در اثر ضرورت و یا به منظور تبدیل به جنس بهتر فروخته شود، از جهت خمس چه حكمى دارد؟
ج: پول حاصل از فروش چیزى كه از مؤونه بوده و در سال بعد به فروش رفته است، خمس ندارد.

س 911 : فرد متدینى ماشین شخصى یا خانه‏اش را براى تبدیل به احسن فروخته و مبلغى را هم روى پول آن گذاشته و ماشین یا خانه بهترى خریده است، حكم خمس آن چیست؟
ج: پول حاصل از فروش اجناسى كه جزء مؤونه‏ى او بوده است، خمس ندارد.

س 912 : اگر خانه یا ماشین یا غیر آنها از احتیاجات زندگى با پولى كه خمس آن پرداخت شده جهت استفاده شخصى - نه به قصد استفاده از آنها براى فروش یا تجارت - خریدارى شده، و سپس به علتى فروخته شود، آیا به اضافه قیمت آنها كه بر اثر افزایش قیمت بازار بوده، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: سود حاصل از افزایش قیمت در فرض سؤال، خمس ندارد.

 

گنج، غنیمت و مال حلال مخلوط به حرام‏

س 913 : نظر حضرتعالى درباره گنجى كه افراد در زمینى كه مالك آن هستند، پیدا مى‏كنند چیست؟
ج: اگر احتمال داده نشود كه آنچه پیدا كرده مال مالك قبلى زمین است، آن گنج براى یابنده آن است، و مقدار آن اگر به بیست دینار طلا (پانزده مثقال طلا) یا دویست درهم نقره (یكصد و پنج مثقال نقره) یا معادل قیمت یكى از آن دو در چیزهاى دیگر برسد، باید خمس آن پرداخت شود. این در صورتى است كه كسى مانع مالكیت او بر گنجى كه پیدا كرده، نشود، ولى اگر حكومت یا غیر آن مانع تصاحب او شوند و گنج را بزور از او بگیرند، ضامن خمس آنچه را كه به زور از او گرفته‏اند نیست، ولى چنانچه چیزى از آن نزد او باقى بماند و به مقدار یكى از نصاب‏ها باشد، فقط خمس آن مقدار باید پرداخت شود.

س 914 : اگر مقدارى سكه نقره كه تاریخ آن به حدود صد سال پیش بر مى‏گردد، از زیر خاك ساختمان ملكى شخصى پیدا شود، آیا این سكه‏ها متعلق به مالك فعلى آن ساختمان مانند وارث قانونى یا خریدار است یا خیر؟
ج: حكم گنج را دارد كه قبلاً بیان شد.

س 915 : شبهه زیر براى ما مطرح شده است:
با توجه به اینكه خمس معادن استخراج شده در این زمان نیز واجب است، زیرا وجوب خمس معادن نزد فقهاى گرانقدر از احكام مسلم است، حكم معادنى كه دولت آن را استخراج مى‏كند - با التفات به اینكه مجرد اقدام دولت به انفاق آن میان مسلمانان بلاد اسلامى مانع از وجوب خمس نیست - چیست؟ زیرا استخراج معادن یا توسط حكومت بالاصالة صورت مى‏گیرد و آن را به مصرف ملت مى‏رساند، در این حالت دولت مانند شخصى است كه اقدام به استخراج معادن نموده و سپس آنها را به شخص دیگرى مى‏بخشد یا هدیه مى‏دهد و یا بر او تصدق مى‏كند، در هر صورت اطلاق ادله خمس شامل این فرض نیز مى‏شود زیرا دلیلى بر تقیید وجود ندارد، و یا اینكه حكومت به وكالت از ملت، معادن را استخراج مى‏كند كه در این صورت در واقع استخراج كننده خود ملت است، در این فرض پرداخت خمس بر موكل واجب است، و یا اینكه حكومت با ولایت بر ملت، معادن را استخراج مى‏نماید كه در این حالت استخراج كننده یا خود ولى است یا اینكه مانند نیابت است كه بر اساس آن در واقع مولىّ علیه استخراج كننده است، به هر حال دلیلى بر خروج معادن از عمومات خمس نداریم، همانگونه كه خود معدن اگر به حد نصاب برسد، متعلق خمس است و مثل سایر درآمدهاى شغلى نیست كه با مصرف كردن یا هبه آن، جزء مؤونه سال محسوب گردد و از وجوب خمس استثنا شود، نظر حضرتعالى درباره این مس أله مهم چیست؟
ج: از شرایط وجوب خمس در معادن این است كه شخص یا اشخاصى با مشاركت با یكدیگر آن را استخراج كنند، مشروط بر اینكه سهم هر یك به حد نصاب برسد و آنچه استخراج شده ملك آنها شود، و معادنى كه دولت استخراج مى‏كند، نظر به اینكه ملك خاص شخص یا اشخاص نیست بلكه ملك جهت است لذا شرط وجوب خمس را دارا نیست و در نتیجه جایى براى وجوب خمس بر دولت و حكومت باقى نمى‏ماند، و این استثنا یى بر وجوب خمس در معدن نیست، بله، معادنى كه توسط شخص خاصى یا با مشاركت اشخاص با یكدیگر استخراج مى‏شود، خمس در آن واجب است، مشروط بر اینكه آنچه آن شخص استخراج كرده و یا سهم هر یك از اشخاصى كه با مشاركت با یكدیگر اقدام به استخراج كرده‏اند، بعد از كم كردن هزینه‏هاى استخراج و تصفیه، به مقدار بیست دینار طلا یا دویست درهم نقره یا معادل قیمت یكى از آن دو باشد.

س 916 : اگر مال حرامى با مال انسان مخلوط شود، آن مال چه حكمى دارد؟ و چگونه حلال مى‏شود؟ و در صورت علم به حرمت یا عدم علم به آن وظیفه انسان چیست؟
ج: اگر یقین به وجود مال حرام در اموالش دارد ولى مقدار دقیق آن را نمى‏داند و صاحب آن را هم نمى‏شناسد، راه حلال كردن آنها این است كه خمس آن را بپردازد، ولى اگر شك در مخلوط شدن مال حرام با اموال خود داشته باشد، چیزى بر عهده او نیست.

س 917 : قبل از رسیدن سر سال خمسى ام، مبلغى پول به شخصى قرض دادم، آن فرد قصد داشت آن پول را به كار بیندازد و سود آن بین ما بالمناصفه تقسیم شود، با توجه به اینكه آن مال در حال حاضر در دست من نیست و خمس آن را هم نپرداخته‏ام، نظر حضرتعالى در این باره چیست؟
ج: اگر آن مال را قرض داده‏اید و سر سال خمسى قابل وصول نیست، فعلا خمس آن بر شما واجب نیست بلكه هنگامى واجب مى‏شود كه آن را دریافت كنید، ولى در این صورت شما حقى در سود حاصل از كار قرض گیرنده ندارید، و اگر چیزى از او مطالبه نمائید ربا و حرام است، و اگر آن مال را به عنوان سرمایه مضاربه به او داده‏اید، بر اساس قرارداد، در سود آن شریك هستید و واجب است خمس سرمایه را بپردازید.

س 918 : من در بانك كار مى‏كنم، براى شروع به كار از روى اجبار مبلغ پانصد هزار تومان را در بانك به ودیعه گذاشتم، این مبلغ به اسم خودم و در یك حساب بلند مدت است كه هر ماه سود آن به من پرداخت مى‏شود، آیا پرداخت خمس این مال كه درحساب بانكى گذاشته شده واجب است؟ قابل تذكر است كه این پول به مدت چهار سال است كه در بانك گذاشته شده است.
ج: اگر پس گرفتن این مبلغ در حال حاضر ممكن نیست تا آن را پس نگرفته‏اید، خمس آن واجب نیست. ولى سود سالانه آن در زائد بر مؤونه سال خمس دارد.

س 919 : روشى براى سپرده گذارى اموال در بانك‏ها وجود دارد كه براساس آن هیچگاه پول به دست استفاده كننده نمى‏رسد ولى به حساب او در بانك طبق شماره معینى واریز مى‏شود، آیا به این اموال خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: اگر مالى را كه نزد بانك به ودیعه گذاشته‏اید از منافع كسب شما باشد و هنگام رسیدن سال خمسى گرفتن آن مبلغ از بانك براى شما ممكن باشد، واجب است خمس آن در سر سال خمسى، پرداخت شود.

س 920 : آیا خمس مالى كه مستأجر به عنوان رهن به مؤجر مى‏دهد، بر عهده مستأجر است یا موجر؟
ج: اگر از منفعت كسب مستاجر باشد، بر او واجب است بعد از گرفتن آن از موجر، خمس آن را بپردازد، مگر آنكه براى اجاره در جاى دیگر به آن نیاز داشته باشد كه در این صورت پس از رفع نیاز، باید خمس آن را بپردازد، ولى خمس آن بر عهده مؤجر كه آن مال را به عنوان قرض مى‏گیرد، واجب نیست.

س 921 : حقوق ماهیانه كارمندان كه پرداخت آن توسط دولت چند سال به تاخیر افتاده، آیا هنگام دریافت، جزء درآمدهاى همان سال (سال دریافت) محسوب مى‏شود و محاسبه خمس آن در سر سال خمسى واجب است یا اینكه به این مال اصلاً خمس تعلق نمى‏گیرد؟
ج: حقوق معوقه از درآمدهاى سال دریافت آن محسوب مى‏شود و در مقدار زائد بر مخارج آن سال، خمس واجب است.

 

مؤونه‏

س 922 : شخصى داراى كتابخانه‏اى شخصى است كه مدتى از آن كتابها استفاده مى‏نموده است، فعلاً چند سال است كه از آن استفاده نمى‏كند، ولى احتمال مى‏دهد كه در آینده از آن بهره ببرد، آیا در مدتى كه از كتابها استفاده نمى‏كند، به آن خمس تعلّق مى‏گیرد؟ و آیا در تعلّق خمس، فرقى بین اینكه خودش خریده باشد یا پدرش، وجود دارد؟
ج: اگر كتابها در زمان خرید آن مورد نیاز او براى مراجعه و مطالعه بوده و مقدار آن هم مناسب شأن عرفى او باشد، خمس ندارد حتى اگر پس از سال اول از آن استفاده نكند، و همچنین اگر كتابها به او ارث رسیده و یا از طرف پدر و مادر و یا دیگران به او هدیه شده باشد، خمس به آن تعلّق نمى‏گیرد.

س 923 : آیا به طلا یى كه شوهر براى همسرش مى‏خرد، خمس تعلّق مى‏گیرد؟
ج: اگر به مقدار متعارف و مناسب شأن او باشد، از مؤونه سال محسوب است و خمس ندارد.

س 924 : آیا به پولى كه براى خرید كتاب از نمایشگاه بین‏المللى كتاب در تهران قبل از تحویل آن پرداخت شده ولى هنوز كتابها ارسال نشده است، خمس تعلّق مى‏گیرد؟
ج: اگر كتابهاى مزبور، مورد نیاز و به مقدار متناسب با شأن عرفى شخص بوده و تهیه آن متوقف بر پیش پرداخت قیمت آن باشد، خمس ندارد.

س 925 : اگر فردى زمین دومى كه مناسب شأن او و مورد نیاز جهت ساختمان مسكن براى عائله اوست داشته باشد، ولى در طول سال خمسى قدرت ساخت آن را ندارد و یا در یك سال نمى‏تواند آن را تكمیل كند، آیا پرداخت خمس آن بر او واجب است؟
ج: در عدم وجوب خمس، در زمینى كه براى ساخت مسكن بدان نیاز دارد، فرقى بین اینكه یك قطعه باشد یا چند قطعه، و یا یك مسكن باشد یا چند مسكن، وجود ندارد، بلكه ملاك، صدق عنوان نیاز به آن به مقتضاى موقعیت و شأن عرفى وى و همچنین وضع مالى او براى ساخت تدریجى آن است.

س 926 : یك سرویس ظروف منزل وجود دارد، آیا استفاده از بعضى از آنها براى عدم تعلّق خمس به آن كافى است؟
ج: معیار عدم تعلّق خمس به لوازم منزل صدق عنوان نیاز به آن مطابق با شأن عرفى مناسب با انسان است هرچند در طول سال از آن استفاده نشود.

س 927 : اگر فرش و ظرفها اتفاقا ً در طول سال مورد استفاده قرار نگیرد، ولى براى استفاده میهمان به آنها نیاز باشد، آیا خمس در آنها واجب است؟
ج: در فرض سؤال خمس در آنها واجب نیست.

س 928 : با توجه به فتواى امام خمینى «قدس سره» در مسأله جهیزیه عروس كه دختر هنگام ازدواج به خانه شوهر مى‏برد، اگر در منطقه‏اى رسم براین باشد كه خانواده داماد اقدام به تهیه و تأمین اثاثیه و لوازم خانه كنند و به مرور زمان و به تدریج به تهیه آن لوازم بپردازند و سال بر آنها بگذرد، چه حكمى دارد؟
ج: اگر تهیه اثاث و لوازم زندگى براى آینده، عرفا جزء مؤونه محسوب شود و راه دیگرى براى تأمین آنها غیر از تهیه تدریجى نباشد، خمس ندارد.

س 929 : آیا استفاده از یك جلد از دوره كتابى كه از چندین جلد تشكیل شده (مانند وسائل الشیعه) باعث ساقط شدن خمس تمام آن‏ دوره مى‏شود یا اینكه باید از هر جلد كتاب یك صفحه خوانده شود؟
ج: اگر مجموع آن دوره مورد نیاز باشد و یا خرید جلدى كه به آن احتیاج است متوقف بر خرید دوره كامل آن باشد، خمس ندارد، در غیر این صورت باید خمس مجلّداتى كه الآن مورد نیاز نیست پرداخت شود، و مجرد خواندن یك صفحه از هر جلد كتاب، براى ساقط شدن خمس كافى نیست.

س 930 : داروهایى كه از درآمد وسط سال خریده شده و پول آن توسط سازمان تأمین اجتماعى پرداخت مى‏شود، اگر بدون فاسد شدن تا سر سال خمسى باقى بماند، خمس به آن تعلّق مى‏گیرد یا خیر؟
ج: اگر خرید داروها جهت استفاده از آن در مواقع نیاز باشد و در معرض احتیاج هم باشد، خمس ندارد.

س 931 : شخصى خانه‏اى براى سكونت ندارد و براى خرید مسكن، مالى را پس‏انداز كرده است، آیا این مبلغ خمس دارد؟
ج: مال پس انداز شده از منفعت كسب اگر براى تأمین هزینه‏هاى زندگى در آینده نزدیك (مثلا تا دو سه ماه پس از سال خمسى) باشد، و با پرداخت خمس آن، نتواند وسا یل زندگى مورد حاجت را تأمین نماید، پرداخت خمس آن واجب نیست.

س 932 : همسر من قالى مى‏بافد كه سرمایه آن متعلّق به خود ماست و براى تهیه آن قرض گرفته‏ایم، در حال حاضر قسمتى از فرش بافته شده است و از آنجا كه سال خمسى من به پایان رسیده، آیا پس از تمام شدن فرش و فروش آن براى تهیه احتیاجات خانه، به مقدار بافته شده خمس تعلق مى‏گیرد یا خیر؟ و سرمایه ما از جهت خمس چه وضعیتى دارد؟
ج: پس از استثناى سرمایه كه قرض است از قیمت فروش قالى، باقیمانده جزء سود سال فروش محسوب مى‏شود، بنابراین اگر در سالى كه بافت قالى تمام و فروخته شده، در مخارج زندگى مصرف شود، خمس ندارد.

س 933 : تمام دارا یى من ساختمان سه طبقه‏اى است كه هر طبقه آن دو اتاق دارد. در یك طبقه من زندگى مى‏كنم و در دو طبقه دیگر فرزندانم سكونت دارند، آیا به این خانه در حال حیات من خمس تعلّق مى‏گیرد؟ یا اینكه بعد از وفات من خمس دارد تا به ورثه‏ام وصیت كنم كه بعد از مردنم خمس آن را بپردازند؟
ج: ساختمان مورد سؤال خمس ندارد.

س 934 : خمس لوازم منزل چگونه محاسبه مى‏شود؟
ج: لوازمى كه با استفاده از آنها عین آن باقى مى‏ماند مثل فرش و غیر آن، خمس ندارد. ولى نیازهاى مصرفى روزمره مانند برنج و روغن و غیر آنها، آنچه اضافه بیاید و تا سر سال خمسى باقى بماند، خمس دارد.

س 935 : شخصى خانه ملكى براى سكونت ندارد، لذا زمینى خریده تا در آن خانه‏اى براى خودش بسازد، ولى چون پول كافى براى ساخت نداشته، سال بر آن گذشته و آن را به فروش هم نرسانده است، آیا خمس آن واجب است؟ و بر فرض وجوب، آیا باید خمس پول خرید را بپردازد یا قیمت فعلى زمین را؟
ج: اگر زمین را از منفعت كسب سال خرید آن براى ساخت مسكن مورد نیاز، خریده باشد، خمس ندارد.

س 936 : در سؤال قبلى، اگر آن شخص شروع به ساختن خانه كند ولى قبل از اتمام آن، سال خمسى برسد، آیا خمس آنچه در مصالح ساختمان مصرف كرده، واجب است؟
ج: در فرض سؤال، خمس ندارد.

س 937 : اگر شخصى براى آینده فرزندانش، با اینكه خودش در طبقه اول زندگى مى‏كند، اقدام به ساختن طبقه دوم كند، آیا با وجود عدم نیاز به آن تا چند سال دیگر پرداخت خمس آنچه در آن خرج كرده، واجب است؟
ج: اگر ساختن طبقه دوم براى آینده فرزندانش در حال حاضر از مخارج مناسب با شأن عرفى وى محسوب شود، آنچه به مصرف رسانده است، خمس ندارد.

س 938 : شما مى‏فرمایید آنچه از مخارج سال محسوب مى‏شود خمس ندارد، پس شخصى كه خانه‏اى براى سكونت ندارد ولى مالك قطعه زمینى است كه یك سال یا بیشتر بر آن گذشته و او نمى‏تواند آن را بسازد، پس چرا این از مخارج او محسوب نمى‏شود؟ امیدواریم توضیح بفرمایید.
ج: اگر زمین را براى ساخت مسكن مورد نیاز در آن از درآمد بین سال خریده باشد جزء مخارج كنونى وى محسوب مى‏شود و خمس آن واجب نیست، ولى اگر آن را از درآمد سال به قصد فروش و مصرف پول آن براى ساخت خانه خریده باشد، پرداخت خمس آن واجب‏است.

س 939 : سر سال خمسى من اول شهریور است، معمولا امتحانات دانشگاهها و مدارس در اردیبهشت و خرداد برگزار مى‏شود و بعد از شش ماه، اجرت اضافه‏كارى ما در ایام امتحانات پرداخت مى‏شود، خواهشمندم توضیح فرمایید كه آیا اگر اجرت كارى را كه قبل از پایان سال خمسى انجام داده‏ام، بعد از پایان سال دریافت كنم، خمس به آن تعلق مى‏گیرد؟
ج: حقوق معوّقه جزئى از درآمدهاى سال دریافت آن محسوب مى‏شود نه سال اضافه كارى، و اگر در هزینه‏هاى سال دریافت مصرف شود، خمس ندارد.

س 940 : گاهى لوازم منزل مثل یخچال به قیمتى كمتر از قیمت بازار به ما فروخته مى‏شود، این لوازم در آینده یعنى پس از ازدواج مورد نیاز ماست، با توجه به اینكه بعد از ازدواج باید آنها را به چند برابر قیمت فعلى تهیه كنیم، آیا به آنها كه در حال حاضر بدون استفاده در خانه مانده است، خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر آنها را با منفعت كسب سال براى استفاده در آینده خریده‏اید و در سال خرید مورد نیاز شما نبوده، باید خمس قیمت عادلانه آن را در سر سال خمسى بپردازید، مگر آنكه به علت عدم توانایى از تهیه یك باره آن هنگام نیاز، ناگزیر از تهیه تدریجى و نگهدارى آن براى زمان احتیاج باشید، و مقدار آن هم به اندازه شأن عرفى شما باشد، كه در این صورت جزء مؤونه محسوب مى‏شود و خمس ندارد.

س 941 : مبالغى را كه انسان براى امور خیریه مانند كمك به مدارس، آسیب‏دیدگان از سیل و ملت فلسطین و بوسنى، انفاق مى‏كند، آیا از مؤونه سال محسوب مى‏شود و خمس ندارد؟
ج: این چنین انفاقها از مخارج سال انفاق محسوب مى‏شود و خمس ندارد.

س 942 : مبلغى را در سال گذشته براى خرید فرش پس‏انداز كردیم و در اواخر آن سال به چند فرش فروشى براى خرید آن مراجعه نمودیم تا اینكه قرار شد یكى از آنان فرش مناسب با ذوق و سلیقه ما را فراهم كند، این كار تا ماه دوم سال جدید طول كشید، با توجه به اینكه سر سال خمسى من ابتداى سال هجرى شمسى است، آیا به آن مبلغ خمس تعلق مى‏گیرد؟
ج: اگر با پرداخت خمس مبلغ پس‏انداز شده مذكور كه تا سر سال خمسى به مصرف نرسیده است نمى‏توانستید فرش مورد نیاز زندگى را تهیه نمایید، مبلغ مذكور در فرض سؤال خمس ندارد.

س 943 : تعدادى از اشخاص اقدام به تأسیس مدرسه خصوصى (غیرانتفاعى) كرده‏اند و بعد از استفاده از سرمایه كمى كه اعضا داشتند، هی أت مؤسسّ تصمیم گرفت براى تأمین مخارج آن از بانك وام بگیرد و همچنین مقرر نمود كه براى تكمیل سرمایه و پرداخت اقساط بانك، هریك از اعضا مبلغى را بطور ماهیانه بپردازد. این مؤسسه هنوز به مرحله سوددهى نرسیده است، آیا به مبلغى كه اعضا ماهیانه مى‏پردازند، خمس تعلق مى‏گیرد؟ و آیا مجموع سرمایه كه همان قیمت مؤسسه است، خمس دارد؟
ج: بر هر یك از اعضا واجب است خمس سهم ماهانه خود را كه به عنوان سرمایه شركت مى‏پردازند، و همچنین خمس آنچه را كه در ابتدا به عنوان سهم مشاركت در تأسیس مدرسه داده‏اند، پرداخت نمایند، و پس از آنكه هر یك از اعضا خمس سهم خود از سرمایه شركت را پرداخت نمود، دیگر مجموع سرمایه دوباره خمس ندارد.

س 944 : جایى كه در آن كار مى‏كنم، چند سال است كه مبلغى به من بدهكار است كه تاكنون آن را نپرداخته است، آیا به این مبلغ به مجرّد دریافت آن خمس تعلق مى‏گیرد یا اینكه باید یك سال بر آن بگذرد؟
ج: مبالغى كه طلب دارید اگر بابت اجرت كار باشد و در سال خمسى قابل دریافت نباشد، جزء درآمد سال دریافت آن محسوب مى‏شود، كه اگر در همان سال دریافت، در مؤونه مصرف شود، خمس ندارد.

س 945 : آیا ملاك عدم وجوب خمس در مؤونه استفاده از آن در طول سال است یا اینكه نیاز به آن در طى سال كافى است هر چند موردى براى استفاده از آن پیش نیاید؟
ج: در امثال لباس و فرش و مانند آن از چیزهایى كه هنگام استفاده، عین آنها باقى مى‏ماند، ملاك نیاز به آنها است. ولى در احتیاجات مصرفى روزانه زندگى مانند برنج و روغن و غیره معیار مصرف است، كه هر چه از آن از مصرف سالانه زیاد بیاید خمس دارد.

س 946 : شخصى براى آسایش و رفع نیازهاى خانواده‏اش اقدام به خرید ماشینى با مال غیر مخمّس و سودى كه در وسط سال به دست آمده، نموده است، آیا پرداخت خمس آن بر او واجب است؟ و در صورتى كه ماشین را براى انجام امور مربوط به كارش و یا به هر دو منظور خریده باشد، چه حكمى دارد؟
ج: ماشین اگر براى انجام امور مربوط به كار و كسب او باشد، حكم ابزار كار را در وجوب خمس دارد، ولى اگر براى رفع نیازهاى زندگى و جزء احتیاجات مناسب با شأن عرفى او باشد، خمس ندارد.





نوع مطلب : احکام و استفتائات، 
برچسب ها :